Ma jaaj tʼaan: ku kʼuchul u kʼiinil junpʼéel número
“Diecisiete maʼ jóokʼok ichil 150 suut. Tsʼoʼok u kʼuchul u kʼiinil.” Maʼ jaaj iʼ.

Junpʼéel número maʼ jóokʼok ichil yaʼab kʼiineʼ yaan tiʼ jach le jejeláas páajtalil tu uláakʼ suut je bix je baʼaxak uláakʼ: 1/37. Le tuukul ku yaʼalik “tsʼoʼok u kʼuchul u kʼiinil” letiʼe u kʼaʼas tuukul máax ku báaxal yéetel junpʼéel u tabla jóokʼoloʼob.
Le baʼax ku yaʼalaʼaloʼ
Le casinoʼoboʼ ku yeʼesikoʼob le tsʼook 20 tak 500 jóokʼoloʼob yéetel yaʼab téen ku chíikbesikoʼob le númeroʼob “síisoʼob” maʼ jóokʼoʼob ichil junpʼíit kʼiin. Máaxoʼob ku báaxaloʼob ku xokikoʼob le tablaoʼ, ku yilikoʼob 17 maʼ jóokʼok ichil 150 suut, yéetel ku tsʼáaikoʼob apuesta tiʼ letiʼ tumen tsʼoʼok u kʼuchul u kʼiinil. Le tuukuloʼ ku yaʼalik ich jach yaʼab suut jujunpʼéel número ku jóokʼol 1/37 tiʼ le súutukoʼob, le beetik junpʼéel número pʼáatal paachil kʼaʼabéet u chʼaʼik u bej.
Baʼaxten maʼ jaaj iʼ
Le suutoʼob tu juunaloʼob. Le bóolaoʼnuʼukulBóolaLe chan bóola ku pulaʼal yóokʼol u bej, tu kʼáat bix u suut le rotoroʼ. U bóolaʼob bejlaʼeʼ ku beetaʼal yéetel ivorina wa Teflón, 18–21 mm.Xok tuláakal → maʼ u yojel 17 maʼ jóokʼok iʼ, yéetel le joʼoloʼnuʼukulJoʼolJunpʼéel tiʼ le 37 chan joʼol yaan u número yóokʼol le rotoroʼ. Uláakʼ u kʼaabaʼ: casilla, ranura.Xok tuláakal → láayliʼ u nojochil. Le proporción ich jach yaʼab suut ku kʼuchul tumen ku yaʼabtal le xookoʼ, maʼ tumen ku tojkiʼintaʼal iʼ: tu paach uláakʼ 10,000 suut, le jáal tiʼ 150 suutoʼ chéen junpʼéel chan xaakʼal, maʼ tumen 17 jóokʼ maas yaʼab téen iʼ, baʼaleʼ tumen le muestraoʼ nojochchaj. U leyil nojoch xookoʼobmatemáticasU leyil nojoch xookoʼobU promedio jóokʼoloʼob tu juunaloʼob ku naatstal tiʼ u tojol ku páaʼtaʼal kéen nojochak u yaʼabil u xakʼaloʼob.Xok tuláakal → maʼ tu kʼáatik ka u chʼaʼ u bej mix junpʼéel número; chéen ku kʼáatik ka u chichantal le úuchben xaakʼaloʼob wa ka keetaʼakoʼob yéetel u tuláakal.
Baʼaxten ku yuʼubiʼil jaaj
Tumen tiʼ tuláakal uláakʼ baʼaloʼob tiʼ kuxtal, wa maʼ taalak junpʼéel baʼaleʼ yaan u taal séeb: junpʼéel camión maʼ kʼuchuk ichil veinte minutoeʼ maas páajtal u kʼuchul ichil le joʼopʼéel ku taaloʼ. Leloʼ tumen le camiónoʼoboʼ yaan u horarioʼob. Ruleta minaʼan u horario; yaan tiʼ junpʼéel páajtalilmatemáticasPáajtalilU páajtalil u yúuchul junpʼéel jóokʼol, tiʼ 0 tak 1 wa tiʼ 0% tak 100%. Junpʼéel número: 1/37 = 2.70%.Xok tuláakal →, yéetel junpʼéel páajtalil maʼ junpʼéel cuota iʼ. Le tuukuloʼ maʼalob utiaʼal u maas yaʼabil yóokʼol kaab yéetel maʼ jaaj utiaʼal le ruedaoʼ.
Le pruebaoʼ
Tsʼíib cien número “síisoʼob” tiʼ u tabla jóokʼoloʼob yéetel tsʼáa apuesta tiʼ jujunpʼéel ichil le 37 suut ku taaloʼ. U yaʼabil u jóokʼol yaan u yantal 1/37 tiʼ jujunpʼéel suut, je bix tiʼ je baʼaxak número yéeyaʼan chéen beyoʼ, yéetel junpʼíit xaakʼal. U tabla jóokʼoloʼobeʼ ku tsikbaltik le baʼax úuchij. Mix baʼal ku yaʼalik yóoklal le baʼax ken u taal tiʼ junpʼéel toj rueda, yéetel tiʼ junpʼéel rueda maʼ tojlaboratorioRueda maʼ tojJunpʼéel rueda tuʼux u kʼaʼasil ku beetik ka asab yanak u páajtalil u jóokʼol wa jaypʼéel joʼoloʼob ke 1/37. Jach maʼ suuk u yantal, yéetel chéen ku kaxtaʼal yéetel milesil suutoʼob tsʼíibtaʼanoʼob.Xok tuláakal → (baʼal kʼaʼabéet miles suut utiaʼal u yeʼesaʼal) le chokoj númeroʼoboʼma jaaj tʼaanChokoj númeroJunpʼéel número tsʼoʼok u jóokʼol asab yaʼab ten ke baʼax ku páaʼtaʼal tu paachil. Ich junpʼéel toj rueda, mix baʼal ku yaʼalik yoʼolal baʼax ken úuchuk.Xok tuláakal →, maʼ le síisoʼob iʼ, kaʼach le utiaʼal u tsʼaʼabal apuesta.
Le ma jaaj tʼaan súutukbiloʼ
“Diecisiete chokoj, tsʼáa apuesta tiʼ letiʼ” láayliʼ le kʼebanoʼ yéetel u chíikul súutukbil. Le kaʼapʼéel tuukuloʼ yaan tiʼob láayliʼ u tojol ku páaʼtaʼalmatemáticasU tojol ku páaʼtaʼalU promedio jóokʼol tiʼ cada apuesta ich jach yaʼab suut. −1/37 tiʼ u taakʼinil apuesta tiʼ cada apuesta suukaʼan ich ruleta europea.Xok tuláakal → je bix wa ka a kʼal a wich yéetel ka a chíikbes: −2.70% tiʼ u taakʼinil apuesta. Ich le Báaxal Demo, meyajs le historiaoʼ yéetel xok jaytéen junpʼéel síis númeroma jaaj tʼaanSíis númeroJunpʼéel número maʼ jóokʼ tiʼ yaʼab suut. Ich junpʼéel toj rueda, mix baʼal ku yaʼalik yoʼolal le suutoʼob ken taaloʼob.Xok tuláakal → ku jóokʼol ichil le 37 suut ku taaloʼ; le núukoʼ kex 63.7%, jach je bix tiʼ je baʼaxak uláakʼ número.
Kʼáatchiʼob
Ku yeʼesik tumen máaxoʼob ku báaxaloʼob ku kʼáatikoʼob. Le tablaoʼ jaaj yéetel mix baʼal u biilal.
(36/37)⁵⁰⁰ ≈ 0.0001%: maʼ suukaʼan iʼ, yéetel láayliʼ 1/37 tu uláakʼ suut. Wa ku yúuchul mantatsʼ tiʼ junpʼéel rueda, leloʼ junpʼéel kʼáatchiʼ yóoklal u maʼ tojil, yéetel le núukoʼ kaʼach u púutsʼul máak tiʼ le númerooʼ.
Maʼ.
Utiaʼal a cheʼej

Junpʼéel páajtalil maʼ junpʼéel cuota iʼ.
Fuenteʼob
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.