Le máak tu xuʼulsaj u taakʼin banca
Junpʼéel tuus máak, junpʼéel sistema maʼ kʼaj óolaʼaniʼ, junpʼéel semana jach jejeláas, yéetel junpʼéel kʼaay tu yaantal maas tiʼ tuláakaloʼob.

Charles Wells tu xuʼulsaj u taakʼin u mesaʼob Monte Carlo yaʼab u téenel tu jaʼabil 1891, yéetel junpʼéel chowak súutuk utsil yéetel junpʼéel sistema mix juntéen tu tsoltaj. Le kʼaay tsʼíibtaʼab yoʼolal tu jaʼabil 1892 tu beetaj “broke the bank” junpʼéel tʼaan suuk. Ichil le keʼel jeʼeloʼ tu sáatsaj junpʼéel xéetʼ tiʼ le taakʼinoʼ, yéetel tu máansaj yaʼab jaʼaboʼob ich kárcel yoʼolal u tuusil.
Máax letiʼi
Charles Deville Wells (1841–1922) junpʼéel ingeniero yéetel tuus máak tu beetaj yaʼab tuusil: ku kʼamik u taakʼin inversionistaʼob utiaʼal inventoʼob mix yanoʼobiʼ. Tu julio 1891 kʼuch Monte Carlo yéetel £4,000 tiʼ le taakʼin jeʼeloʼ. Ichil joʼopʼéel kʼiineʼ tu xuʼulsaj u taakʼin mesa, lelaʼ u tsʼoʼoksik u taakʼin junpʼéel mesa, yaʼab u téenel, yéetel jóokʼ yéetel kex £40,000 jeʼex tu yaʼalaj letiʼ, yaʼab millones libras bejlaʼeʼ.

Baʼax tu jaajil tu beetaj
Tu yaʼalaj yaan tiʼ junpʼéel sistema maʼ tu sáatal iʼ, baʼaleʼ mix juntéen tu yaʼalaj baʼax. Le máaxoʼob tu yiloʼoboʼ maʼ tu yiloʼob junpʼéel chíikpajal patrón tu báaxal, yéetel mix junpʼéel tsikbal jaajil ku yaʼalik u método; le MartingaleestrategiaMartingaleProgresión ku kaʼatéenkuntik le apuesta tu paach cada sáatal. Il le xóotʼol Estrategia utiaʼal a wilik baʼax ku beetik yéetel baʼax maʼ tu beetik.Xok tuláakal → suuk u tsʼáaʼal yéetel u kʼaabaʼeʼ chéen junpʼéel tuukul. Maʼ kʼaʼanaʼan iʼ: tuláakal le sistemaʼob yóokʼol u tsʼíibil mesanuʼukulU tsʼíibil mesaLe cuadrícula utiaʼal apuesta tsʼíibtaʼan yóokʼol le mesaʼ. Uláakʼ u kʼaabaʼ: mesa, paño, nok.Xok tuláakal → yaan tiʼob le jeʼebix u tojol ku páaʼtaʼalmatemáticasU tojol ku páaʼtaʼalU promedio jóokʼol tiʼ cada apuesta ich jach yaʼab suut. −1/37 tiʼ u taakʼinil apuesta tiʼ cada apuesta suukaʼan ich ruleta europea.Xok tuláakal →, le oʼolal baʼaxak tu beetaj, le jóokʼoloʼ junpʼéel chowak súutuk utsil. U páajtalilmatemáticasPáajtalilU páajtalil u yúuchul junpʼéel jóokʼol, tiʼ 0 tak 1 wa tiʼ 0% tak 100%. Junpʼéel número: 1/37 = 2.70%.Xok tuláakal → u yantal junpʼéel súutuk utsil jeʼebix u tiʼ letiʼeʼ chichan utiaʼal junjuntúul máax ku báaxal, baʼaleʼ nojoch utiaʼal le milesoʼob ku máanoʼob ich junpʼéel casino ichil junpʼéel temporada. Yaan u yantal máax ka u beet le baʼax tu beetaj Wells. Letiʼe Wells.
Le kʼaayoʼ
U kʼaay Fred Gilbert “The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo” (1892), kʼaaytaʼab tumen Charles Coborn, jach yaʼab máak tu yuʼubaj ich u music halls Londres yéetel kʼuch tak América. Máax ku tsikbal ich le kʼaayoʼ ku xíimbal yóokʼol le bulevar yéetel u nojbaʼalil, yéetel le tʼaan “broke the bank” ku kʼáat u yaʼal junpʼéel nojoch náajal tiʼ le kʼiin jeʼeloʼ tak bejlaʼeʼ. Le kʼaayoʼ maʼ tu yaʼalik le u kaʼa xíimbal iʼ.
U kaʼa xíimbal yéetel tu paachil
Wells suunaj ichil le otoño jeʼeloʼ yéetel tu kaʼa náajaltaj, ka tu sáatsaj junpʼéel xéetʼ tiʼ le taakʼinoʼ tu xíimbal ichil u keʼelil 1891–92. Tu xupaj yaʼab taakʼin tiʼ junpʼéel yate jach koʼoj, le Palais Royale, yéetel u taakʼin inversionistaʼob; mix juntéen kʼuch Monte Carlo. Tu xuʼul 1892 u policíaʼob Francia tu machoʼob tu Le Havre, yéetel tu marzo 1893 junpʼéel tribunal ich Londres tu tsʼáaj waxakpʼéel jaʼab penal servitude tiʼ yoʼolal u tuusil. Chaʼab tu jaʼabil 1899, tu kʼamaj óoxpʼéel uláakʼ jaʼab tu jaʼabil 1906 yoʼolal uláakʼ tuusil, yéetel kex tu jaʼabil 1911 tu meyajtaj junpʼéel banco maʼ jaaj iʼ ich París, tuʼux ku yaʼalik yaan u tsʼáaik 1% sáamsamal; le oʼolal okjaʼ ich junpʼéel u kárcelil Francia. Kíim ich Londres tu jaʼabil 1922. Le casino, tu boʼotaj £40,000 tu jaʼabil 1891 yéetel tu kʼamaj maas tiʼ lelaʼ ich publicidad, jach yaʼab tu náajaltaj yoʼolal letiʼ.
Síij ich Hertfordshire.
Patenteʼob yéetel tuusil yoʼolal u taakʼin inversionistaʼob.
Monte Carlo: ku xuʼulsik u taakʼin mesa yaʼab u téenel; ku náajaltik ≈ £40,000.
Ku suut; ku kaʼa náajal.
Ku sáatsik junpʼéel xéetʼ. Le kʼaayoʼ, 1892. Junpʼéel yate mix juntéen tu xíimbaltaj tak Mónaco.
Ku castigartaʼal yoʼolal tuusil ich Londres; waxakpʼéel jaʼab.
Uláakʼ tuusil, óoxpʼéel uláakʼ jaʼab.
Ku tsʼáaʼal ich kárcel tu Francia yoʼolal u tuusil junpʼéel banco.
Ku kíimil ich Londres.
Baʼaxten kʼaʼanaʼan le tsikbaloʼ
Letiʼe u eʼesajil maas saasil tiʼ junpʼéel sistema ku “meyaj” ka tu paachileʼ maʼ. Le sistemaoʼ mix baʼal tu beetaj tu kaʼatéenil; le utsiloʼ taal yéetel bin, jeʼex u yaʼalik u páginaʼob varianzamatemáticasVarianzaJunpʼéel pʼiis bukaʼaj ku tʼíitpajal le jóokʼoloʼob yóokʼol u tojol ku páaʼtaʼal. Nojoch tiʼ apuesta tiʼ junpʼéel número, chichan tiʼ apuestaʼob junpʼéel tiʼ junpʼéel.Xok tuláakal → unaj u yúuchul. Le casinooʼ tu sáatsaj junpʼéel semana, baʼaleʼ tu náajaltaj junpʼéel tsikbal úuchben. Tuláakal sistema konaʼan tu paacheʼ yaan junpʼéel Wells ichil u testimonioʼob, yéetel tuláakaloʼobeʼ yaan junpʼéel kaʼa xíimbal maʼ tu yaʼalik le testimonio iʼ.
Kʼáatchiʼob
Minaʼan baʼax ku eʼesik tu mesaʼob. U tuusiloʼobeʼ yanoʼob tu laʼaktsʼiitkiloʼob.
Yaʼab millones libras, jeʼex u yaʼalik u yaʼabil xookoʼob.
Jujunpʼéel mesaeʼ yaan tiʼ junpʼéel u taakʼinil tsʼaʼan tu tséel; ka tsʼoʼokeʼ, le mesaoʼ ku waʼatal yéetel ku taasaʼal uláakʼ. Le casinooʼ mix juntéen tsʼoʼok u taakʼin.
Utiaʼal a cheʼej

Le casinooʼ tu sáatsaj junpʼéel semana yéetel tu maanaj junpʼéel siglo tiʼ publicidad.
Fuenteʼob
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.
- Old Bailey Proceedings Online. U juicioil Charles Wells, marzo 1893 (t18930306-349).
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.