U ruleta Monte Carlo
Le casino tu suutaj junpʼéel jach chichan principado u yotoch le rueda yéetel junpʼéel ceroʼ.

Jeʼesaʼab ich 1863 yáanal u kʼab François Blanc; le Casino de Monte-Carlo tu suutaj le rueda europeaoʼ u suukil tuláakal le continenteoʼ yéetel tu tsʼáaj tiʼ ruleta u tsikbaloʼob maas kʼaj óoltaʼanoʼob, káaj tiʼ u rueda maʼ toj Jagger tak tiʼ le 26 boʼox tiʼ 1913.
Baʼaxten Mónaco
Ich u jaʼaboʼob 1850, Mónaco junpʼéel tunich minaʼan u taakʼin yéetel juntúul príncipe, junpʼéel palacio yéetel mix junpʼéel industria. U báaxal yéetel taakʼin táan u kʼataʼal ich tuláakal u estadoʼob Alemania, tuʼux u casinoʼob u kajil baño tu nojochtaloʼob. Príncipe Carlos III tu tsʼáaj junpʼéel u concesión casino ich 1856; le yáax meyajoʼoboʼ maʼ béeychajoʼobiʼ tumen minaʼan bejil tren yéetel bej. François Blanc, tsʼoʼok u beetik u kʼaj óoltaʼal Bad Homburg, tu maanaj le concesión ich 1863, tu beetaj le Société des Bains de Mer, tu kʼáataj u bejil tren tiʼ Nice, yéetel tu tsʼáaj u kʼaabaʼ le túumben kaajoʼ Monte Carlo yoʼolal le príncipeoʼ. Le casinoʼ tu tsʼáaj u taakʼinil le estadooʼ jach yaʼab, le beetik u impuesto tiʼ u náajal máak luʼsaʼab ich 1869 yéetel mix bikʼin suunaj.
Le junpʼéel cero bey política
Blanc tu taasaj le rueda yéetel junpʼéel ceroruedaCeroLe chéen junpʼéel yaʼax joʼol maʼ tu chʼaʼik mix junpʼéel apuesta junpʼéel tiʼ junpʼéel, docena wa columna; tuʼux ku taal u náajal casino. Uláakʼ u kʼaabaʼ: junpʼéel cero, 0.Xok tuláakal → tiʼ Homburg. Ich Monte Carloeʼ maʼ junpʼéel tuukul utiaʼal baʼatel iʼ, baʼaxeʼ le suukiloʼ: tuláakal mesa, tuláakal kʼiin. Máaxoʼob ku báaxaloʼob tiʼ tuláakal Europa tu kanoʼob u báaxal ruleta Monte Carlo yéetel 2.70% yéetel tu páaʼtoʼob ich uláakʼ kuchiloʼob, le beetik le kaʼapʼéel ceroʼjejeláas ruletaKaʼapʼéel ceroLe joʼol 00 tiʼ rueda americana. Tumen yaan, u náajal casino ku naʼakal tiʼ 2.70% tak 5.26%.Xok tuláakal → chéen ku pʼáatal tuʼux Monte Carlo mix bikʼin tu tsʼáaj u suukil.
U yáax concesión casino ich Mónaco. Maʼ tu béeytal: minaʼan bej, minaʼan bejil tren, junpʼíit máaxoʼob ku báaxal.
François Blanc ku chʼaʼik. Ku chuunsaʼal le Société des Bains de Mer.
Ku jeʼesaʼal u bejil tren tiʼ Nice. Xíimbaloʼob ku kʼuchloʼob tuláakal u tren chuup.
Ku luʼsaʼal u impuesto tiʼ u náajal máak ich Mónaco.
Joseph Jagger ku kaxtik junpʼéel u maʼ tojil ich le ruedaʼoboʼ yéetel ku náajaltik junpʼéel nojoch taakʼin; le casinoʼ ku kʼeexik u kuchil u ruedaʼob, tu paacheʼ ku kʼeexik.
Charles Wells ku “xuʼulsik u taakʼin banca” yaʼab téen ichil wa jaypʼéel kʼiin, yéetel suerte yéetel junpʼéel sistema mix bikʼin tu tsolaj.
26 boʼox junpʼéel tu paach uláakʼ. U kʼaʼas tuukul máax ku báaxal ku chʼaʼik u uláakʼ kʼaabaʼ.
Le Casino de Monte-Carlo ku sáatsik u monopolio tiʼ u báaxal yéetel taakʼin ich Riviera tumen u casinoʼob Francia ku kaʼa jeʼesaʼaloʼob.
U xuʼulsaʼal u taakʼin banca
Jujunpʼéel mesa ruleta ich Monte Carlo yaan u taakʼin taʼakaʼan, le “banca”. Le ka juntúul máax ku báaxal ku náajaltik maas tiʼ le taakʼin jeʼeloʼ, le mesaoʼ ku tsʼaʼabal junpʼéel nookʼ boʼoxapuestaBoʼoxApuesta junpʼéel tiʼ junpʼéel tiʼ le 18 boʼox númeroʼoboʼ. Ich francés: noir.Xok tuláakal → tu yóokʼol le kéen bisaʼak maas taakʼin: le bancaoʼ “xuʼulsaʼab”. Yaʼab téen úuchij yéetel jach maʼalob utiaʼal u kʼaj óoltaʼal; maʼ u kʼáat u yaʼal le casinooʼ tu sáatal taakʼin ich tuláakal iʼ, chéen u taakʼin junpʼéel mesa tsʼoʼok u xuʼulul. Charles Wells tu beetaj yaʼab téen ich 1891 yéetel junpʼéel suerte jach maʼ suuk, tu suutaj junpʼéel kʼaay ich music-hall, yéetel tu sáatal junpʼéel xóotʼol tiʼ le náajaloʼ le ka kʼuch u kʼiinil keʼelil.

Le tsikbaloʼoboʼ
U rueda maʼ tojlaboratorioRueda maʼ tojJunpʼéel rueda tuʼux u kʼaʼasil ku beetik ka asab yanak u páajtalil u jóokʼol wa jaypʼéel joʼoloʼob ke 1/37. Jach maʼ suuk u yantal, yéetel chéen ku kaxtaʼal yéetel milesil suutoʼob tsʼíibtaʼanoʼob.Xok tuláakal → Joseph Jagger (kex 1880), Wells (1891) yéetel le 26 boʼox (1913) tuláakloʼob úuchoʼob waʼayeʼ, yéetel jujunpʼéel yaan u página. U departamentoil koonol le casinooʼ, táanil tiʼ u kʼiinil, tu beetaj ka tsʼíibtaʼak tuláakloʼob ich u periódicoʼob Londres. Junpʼéel tsikbal yoʼolal junpʼéel kuchil tuʼux ku náajaltaʼal nojoch taakʼin tu koonaj maas boletoʼob tren tiʼ mix junpʼéel jaaj tsikbal yoʼolal le 2.70%.
U báaxal ruleta Monte Carlo bejlaʼe
Le casinoʼ láayliʼ ku meyaj, yéetel ruleta láayliʼ tu chúumuk le nojoch salónoʼ, yéetel ruedaʼob yéetel junpʼéel cero yéetel u yaʼalmajtʼaanoʼob francesaʼob (la partageaʼalmajtʼaanLa partageAʼalmajtʼaan francés: ken jóokʼok cero, u chúumuk u taakʼinil junpʼéel apuesta junpʼéel tiʼ junpʼéel ku suut. Ku jaatsik tu chúumuk u náajal casino tiʼ le apuestaʼoboʼ, tak 1.35%.Xok tuláakal → wa en prisonaʼalmajtʼaanEn prisonAʼalmajtʼaan francés: ken jóokʼok cero, junpʼéel apuesta junpʼéel tiʼ junpʼéel ku kanáantaʼal utiaʼal le uláakʼ suut, maʼ ku sáataliʼ. Ku jaatsik tu chúumuk u náajal casino tiʼ le apuestaʼoboʼ.Xok tuláakal → tiʼ apuestaʼob junpʼéel tiʼ junpʼéel). Le Société des Bains de Mer láayliʼ u nojoch empresa le principadooʼ. U método Monte Carlo ich matemáticas, kʼaabaʼtaʼab tumen Ulam yéetel von Neumann ich u jaʼaboʼob 1940 yoʼolal le casinooʼ, letiʼe ku meyajsik le simuladoroʼob ich le sitio jeʼelaʼ.
Kʼáatchiʼob
Maʼ. Kʼataʼan tiʼob káaj tiʼ u siglo 19; le casinooʼ utiaʼal xíimbaloʼob.
Ku yaʼalaʼal junpʼéeliliʼ ich tuláakal u tsikbaloʼob tu paachil; u juʼunoʼob le casino tiʼ le kʼiin jeʼeloʼ maʼ jeʼelaʼanoʼob tiʼ tuláakal máak. U páajtalilmatemáticasPáajtalilU páajtalil u yúuchul junpʼéel jóokʼol, tiʼ 0 tak 1 wa tiʼ 0% tak 100%. Junpʼéel número: 1/37 = 2.70%.Xok tuláakal → ku keetchajal yéetel u yúuchul tiʼ wa tuʼux ichil cincuenta jaʼab báaxal.
U tío Stanislaw Ulam ku báaxal yéetel taakʼin teʼeloʼ; le kʼaabaʼoʼ junpʼéel tʼaan taʼakaʼan utiaʼal muestreo aleatorio ich le Manhattan Project.
Utiaʼal a cheʼej

Le bancaoʼ yaʼab téen xuʼulsaʼab. Le casinooʼ mix bikʼin yanchaj ich sajbeʼentsil.
Fuenteʼob
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.